Ekosistem Hizmetleri – Ecosystem Services

SKD TÜRKİYE SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK REHBERİNDEN ALINTIDIR.15289056_1835524646663042_4747952742942674029_o

İnsanlar olarak doğaya bağımlıyız. Özellikle de doğanın bize sunduğu toprak, besin, su, hava gibi varlıklara ve bu varlıkların devamlılığını sağlayan toprak oluşumu, su ve besin döngüsü ve atmosferik hava olayları gibi süreçlere muhtacız. Bu süreçler insanlık tarihi boyunca farklı isimlerle çağrılageldiler ve günümüzde “ekosistem hizmetleri” olarak isimlendiriliyorlar. Örneğin Stanford Üniversitesi’nden çevre bilimci G. Daily ekosistem hizmetlerini doğal ekosistemlerin ve onları oluşturan türlerin insan hayatını sürdürmesi ve yerine getirmesi için gereken koşullar ve süreçler olarak tanımlıyor.1 Doğanın sunduğu bu hizmetler biyolojik çeşitliliğin ve deniz ürünleri, yem, kereste, biyoyakıtlar, doğal elyaf, birçok ilaç ve endüstriyel ürün gibi doğal ve üretilmiş malların varlıklarını devam ettirmelerini sağlarlar. Ekosistem hizmetleri, ürünlerin üretimine ek olarak, zararlı kontrolü, tozlaşma, iklim düzenlemesi, toprak tutma ve taşkın kontrolü, temizlik, geri dönüşüm ve doğal kaynakların kendini yenilemesi gibi birçok yaşam destek işlevini de içermektedir ve bunlar da birçok maddi olmayan estetik ve kültürel fayda sağlar. Bu kavram, 1970’lerin sonlarında ve 80’lerde çoğunlukla doğa bilimciler tarafından, biyolojik çeşitlilik kaybının insan sağlığı için kritik hizmetleri temel alan ekosistem işlevlerini nasıl doğrudan etkilediğini göstermek ve böylece doğayı koruma konusundaki eylemi tetiklemek için ortaya atılmıştır. Buna göre ekosistem hizmetleri doğal varlıkları (toprak, bitkiler ve hayvanlar, hava ve su) değer verdiğimiz şeylere dönüştürür. Örneğin mantarlar, solucanlar ve bakteriler güneş ışığının, karbonun ve azotun ham bileşenlerini bereketli toprağa dönüştürdüklerinde bir ekosistem hizmeti sağlar. İşlevlerine göre dört farklı ekosistem hizmeti kategorisi tanımlanabilir:2 1 Düzenleme işlevleri: Doğal ve yarı doğal ekosistemlerin, biyolojik, jeolojik ya da kimyasal döngüler ve süreçler yoluyla gerekli yaşam destek sistemlerini düzenleme kapasitesi. Ekosistem (ve biyosfer) sağlığının korunmasına ek olarak bu düzenleme işlevleri, insanlara doğrudan ve dolaylı olarak temiz hava, su ve toprak, biyolojik kontrol hizmetleri gibi birçok hizmet sunar. 2 Habitat (yaşam alanı) işlevleri: Doğal ekosistemler, yabani bitki ve hayvanlara sığınma ve üreme alanları sağlar ve böylece biyolojik ve genetik çeşitliliğin ve evrimsel süreçlerin korunması- na katkıda bulunur. 3 Üretim işlevleri: Ototroflar (kendi yiyeceklerini üreten bitkiler veya yosunlar) fotosentez veya inorganik kimyasal reaksiyonları kullanarak enerji, karbondioksit, su ve çeşitli mineralleri kullanarak karmaşık ve çok çeşitli karbonhidratlar oluştururlar. Bu karmaşık yapılar daha sonra ikincil üreticiler tarafından başka daha karmaşık ve çeşitli yapıların oluşturulmasında kullanılırlar. Karbonhidrat yapılarındaki bu geniş çeşitlilik, gıda ve hammaddeden enerji kaynaklarına ve genetik malzemeye kadar insan tüketimi için birçok ekosistem ürünü sağlar. 4 Bilgi işlevleri: İnsan evriminin çoğu yazının olmadığı tarih öncesi zamanlarda gerçekleştiğinden, doğal ekosistemler geçmişi anlamamızda önemli bir referans görevi görür. Bunun yanında manevi zenginleşme, bilişsel gelişim, rekreasyon ve estetik deneyim fırsatları sağlayarak insan sağlığına katkıda bulunurlar. Ekosistem hizmetlerinin değeri ve bunların kaybıyla ilişkili maliyetlerin farkındalığının artması sonucunda ekosistem hizmetleri için ödemeler gibi mekanizmalar da ortaya çıktı. Her ne kadar bu mekanizmalar ekosistemi koruma amaçlı piyasa mekanizmaları olarak öne sürülse de, doğanın meta haline getirilmesi ile ilgili kaygılar nedeniyle de eleştiriliyor.*************************

Birleşmiş Milletler tarafından 2000 yılından beri yürütülen Binyıl Ekosistem Değerlendirmesi (Millennium Ecosystem Assessment) web sitesi – www.millenniumassessment.org • Ekosistem hizmetleri ve biyolojik çeşitlilik ekonomisi ve değerlemesi üzerine yürütülmüş en kapsamlı projelerden “TEEB The Economics of Ecosystems and Biodiversity” web sitesi – www.teebweb.org/ 1 Daily, G. (1997) Introduction: What Are Ecosystem Services? in Daily, G. (ed), Nature‘s Services. Societal Dependence on Natural Ecosystems, Island Press, Washington DC. 2 de Groot, R., Wilson, M., Boumans, R. (2002) A typology for the classification, description and valuation of ecosystem functions, goods and services, Ecological Economics, 41: 393- 408. 3 Gómez-Baggethun, E., de Groot, R., Lomas, P., Montes, C. (2010) The history of ecosystem services in economic theory and practice: From early notions to markets and payment schemes. Ecological Economics, 69 (6): 1209–1218.

Bisiklet ve sürdürülebilir hareketlilik.

Sürdürülebilir Hareketlilik’in Geleceği ve Uzun Vadeli Avantajları

Kendinize, bölgenize ve tüm gezegene uzun vadeli faydalar düşünüldüğünde değerlidir. Çocuklar okula yürüdükçe veya bisiklet sürdükçe  çok şeylerin fark edeceğini düşünmüyorsunuz ama aslında uzun vadede fark yaratacaktır.

Öncelikle, oto sürmeyerek önlediğiniz kirlilik miktarını göz önünde bulundurun. Yürürken daha çok alıştıkça diğer zamanlarda sürmekten kaçındınız ve bu nedenle sağlık bulmuş olabilirsiniz. Diğer anne-babalar sizi yürürken görmüş olabilirler ve örneklerinizi ve diğer çocuklarınızı da takip etmeye karar vermiş olabilirler, dolayısıyla burada bir etkisi olabilir. Çocuklarınız da daha çok yürümek alışkanlığı olacak ve büyüdükçe ve ailelerini aynı şeyi yapmaya teşvik ederek daha çok yürüyebilirler. Bu, aslında hiç düşünemediğinizden çok daha önemli olabilir.

Sürdürülebilir Hareketlilik

Otomobil kullanmayarak bilge olan birçok avantaja sahiptir. Kirliliğin azaltılmasıyla bağlantılı hastalıkların yanı sıra, aynı zamanda daha donanım ve sağlıklı olursunuz. Vücut egzersize ihtiyaç duyar ve yürüyerek veya bisikletle daha fazla sağlık alırsınız ve ondan fayda sağlayacaksınız. Günde otuz dakikalık bir yürüyüş, 2-9 yıl yaşam süresini uzatabilir ve hastalıktan korunmak için yardımcı olarak yaşam kalitesini artırabilir. Kilonuzu saklamanıza yardımcı olur, aynı zamanda daha sağlıklı bir kalbe ve diğer organlara sahip olmanıza da yardımcı olur. Daha az hastalığınız varsa, sigorta daha ucuzdur ve hastalık izni nedeniyle işten daha az zaman ayırırsınız. Daha sağlıklı olmanız nedeniyle yaşlılık döneminde daha uzun süre çalışabilirsiniz.

Yollarda daha az otomobil daha az tıkanıklık demektir. Bu, insanlar daha kolay daha fazla stresli ve araba kazaları olma ihtimali daha az olduğu anlamına gelir. İnsanlar genellikle daha rahat ve mutlu olursa yerel olarak çok daha iyi bir atmosfer oluşturabilir ve trafik sıkışıklığı konusunda endişe duymuyorsa yardım etmede bir etken olabilir.

Aracınızı daha az kullanmanın eş, arkadaş, aile ve çocuklarınıza bir örnek olmak geleceğiniz için harika olabilir. Örneğinizi takip ederler ve bunu yaparlarsa, gelecek nesillerin gerçekten otomobillerini kullanmak isteyip istemediklerini düşünecekler demektir. Bu, bir otomobili fazla kullanmamanın tüm avantajlarının daha fazla insana aktarılması anlamına gelecektir.16265794_1858188511063322_5616239386118174124_n