AKTİF VATANDAŞLIK

Başkalarına saygı gösteren, sorun çözmede girişimci ve yenilikçi olan, eyleme dönük araçlar yaratabilen ve kendi iç enerjisi ile harekete geçebilen ve toplumun daha az şanslı kesimleri için toplumsal destek sağlamak üzere kendilerini düzenleyebilen örgütlü insan.

Pasif vatandaşlık: Daha çok, vatandaşlık görevlerini yerine getiren fakat vatandaşlık haklarını elde etmek veya hak ihlallerine karşı çıkmak için eyleme geçmeyen grup,

Utangaç vatandaşlık: Eyleme geçmek isteyen ancak ne yapmaları gerektiğini bilmeyen, bunu araştırmaya yeltenmeyen grup,

Sorgulayan vatandaşlık: Her zaman eyleme geçmeyen ama karşılaştıkları hak ihlalleri ile ilgili ne yapmaları gerektiğini araştıran ve sorgulayan grup,

Eyleme geçen vatandaşlık: Karşılaştıkları haksızlıklar karşısında sorgulama, şikayet etme, protesto etme, imza kampanyasına katılma, hukuki süreçlere başvurma gibi eylemlerle kendilerinin veya başkalarının mağduriyetini azaltma çabasında olan grup.

 

Aktif vatandaşlığın genel bir tanımı, vatandaşların dahil oldukları toplumdaki problemleri tanımlamada ve bunlarla baş etmede ve aynı zamanda yaşam kalitelerini yükseltmede aktif biçimde yer almalarını sağlayan imkanlara sahip olmaları şeklinde yapılabilir.

 

Avrupa Birliği, yurttaşlık niteliklerini ve katılımcılığını geliştirmek için uzun süredir özel çaba sarf etmekte ve her yıl milyarlarca Euro harcamaktadır. 2013 AB Yurttaşlık Raporu’nun girişinde yer alan “Avrupa entegrasyonunun kalbinde yurttaşlar vardır ve hep öyle olmalıdır” ifadesi bu yaklaşımı açıkça yansıtmaktadır. Ne var ki, kimi eleştirmenlere göre, AB içindeki dilsel, kültürel ve coğrafi farklılıklar AB yurttaşlarının ortak kamusal söyleme ve karar verme süreçlerine katılımını engelleyen önemli bir unsurdur (Kymlicka, 2004). Aktif ve katılımcı bir yurttaşlık olmaksızın demokratik karar verme süreç ve mekanizmaların yerini teknokratik yönetimlere bırakması kaçınılmaz görünmektedir.

Günümüzde hemen hemen her demokratik kesimden aktif ve katılımcı yurttaşlığın önemi konusunda çağrıları sıklıkla duymaktayız. Demokratik karar verme mekanizmalarının çeşitlenmesi, farklılaşması ve karmaşıklaşması yurttaşlık katılımını her zamankinden daha fazla önemli kılmaktadır. Bu nedenle, yurttaşlık eğitimi, AB süreci içerisinde demokratik, aktif ve katılımcı yurttaş yetiştirme amacı doğrultusunda farklı boyutlar kazanmıştır.

Eleştirel model, mevcut duruma eleştirel olarak bakarak toplumsal adaletsizlikleri, eşitsizlikleri ve siyasi güç dengesizlikleri üzerine dikkat çeker ve yurttaşlık girişimlerinde bulunur.

AKTİF YURTTAŞLIK ÖLÇME ARACI {AYÖA’nın geliştirilmesinde ağırlıklı olarak the European Social Survey’in sorularından ve ACCI’nin kuramsal çerçevesinden yararlandık.}

BİLGİ: Medya takibi, Bilgi ve farkındalık

BECERİ: Yurttaşlık öz-yeterliliği

DEĞER: Eşitlik ve dayanışma, Demokratik değerler

KATILIM: Örgütsel üyelik, Örgütsel katılım, Gösteri ve protesto